Nie tylko mieszkańcy muszą pilnować zasad dotyczących odpadów. Coraz większe znaczenie dla przedsiębiorców mają lokalne uchwały, deklaracje i sposób zagospodarowania odpadów powstających w związku z prowadzoną działalnością. Dla firmy brak właściwych dokumentów albo błędne rozliczenie może oznaczać dodatkowe obowiązki, a w określonych sytuacjach także decyzję gminy ustalającą wysokość należnej opłaty.
Temat odpadów komunalnych w firmach może wydawać się prosty: przedsiębiorca podpisuje umowę z odbiorcą odpadów i problem jest rozwiązany. W praktyce sytuacja jest bardziej złożona. Zależy między innymi od tego, gdzie prowadzona jest działalność, jakie odpady powstają oraz jakie rozwiązania przyjęła konkretna gmina.
To właśnie dlatego przedsiębiorcy powinni sprawdzić nie tylko ogólne przepisy, ale również lokalne regulacje obowiązujące na terenie gminy, w której znajduje się nieruchomość.
Firma może znaleźć się w systemie gminnym
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakłada na samorządy obowiązek organizowania odbioru odpadów komunalnych z nieruchomości, na których mieszkają mieszkańcy. W przypadku nieruchomości niezamieszkałych, na których również powstają odpady komunalne, sytuacja jest inna.
Rada gminy może w drodze uchwały zdecydować o objęciu takich nieruchomości gminnym systemem odbioru odpadów. Uchwała może dotyczyć wszystkich nieruchomości niezamieszkałych albo tylko określonych rodzajów nieruchomości, na przykład związanych z konkretnymi rodzajami działalności.
W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący sklep, biuro, punkt usługowy czy inny lokal użytkowy powinien sprawdzić, jakie zasady obowiązują właśnie w jego gminie.
Nie można bowiem przyjąć, że rozwiązanie funkcjonujące w jednej miejscowości będzie identyczne w innej.
Deklaracja może mieć znaczenie dla wysokości opłaty
Jednym z najważniejszych dokumentów jest deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Właściciele nieruchomości niezamieszkałych są zobowiązani do jej złożenia, jeżeli dana gmina objęła takie nieruchomości swoim systemem i właściciel nie wyłączył się z niego w sposób przewidziany przepisami.
Przepisy przewidują również sytuację, w której przedsiębiorca nie złoży deklaracji albo dane w niej przedstawione wzbudzą uzasadnione wątpliwości.
W takim przypadku wójt, burmistrz lub prezydent miasta może określić wysokość opłaty w drodze decyzji. Przy jej ustalaniu organ może wykorzystać dostępne dane, a jeśli ich nie posiada – również uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.
To ważna informacja dla przedsiębiorców, ponieważ oznacza, że brak reakcji na obowiązki związane z odpadami nie musi oznaczać, że sprawa pozostanie bez konsekwencji.
Gmina może weryfikować dane
Ustawa przewiduje również możliwość weryfikowania złożonych deklaracji. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta może korzystać z informacji i danych znajdujących się w jego posiadaniu oraz w posiadaniu gminnych jednostek organizacyjnych.
Dla przedsiębiorcy oznacza to przede wszystkim jedno: informacje przekazane gminie powinny odpowiadać rzeczywistej sytuacji.
Jeżeli zmieniła się działalność, sposób użytkowania nieruchomości, ilość powstających odpadów lub inne dane mające wpływ na rozliczenie, warto sprawdzić, czy konieczna jest aktualizacja dokumentów.
Nie każdy przedsiębiorca musi być w BDO
Osobnym zagadnieniem jest BDO, czyli Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami.
Tutaj również łatwo o błędne przekonanie, że każda firma automatycznie musi posiadać wpis do BDO.
Tak nie jest.
Obowiązek rejestracji zależy od rodzaju prowadzonej działalności oraz rodzaju i charakteru wytwarzanych odpadów. Oficjalne informacje BDO wskazują, że obowiązek może dotyczyć między innymi przedsiębiorców wytwarzających odpady, prowadzących określoną działalność związaną z gospodarowaniem odpadami czy wprowadzających na rynek produkty i opakowania.
Jednocześnie przedsiębiorcy, którzy w ramach działalności wytwarzają wyłącznie odpady o składzie i charakterze odpadów komunalnych i są objęci systemem odbioru odpadów komunalnych, mogą korzystać z wyłączenia z obowiązku wpisu do BDO jako wytwórcy takich odpadów. Dotyczy to między innymi niektórych drobnych działalności usługowych i biurowych.
Dlatego samo prowadzenie działalności gospodarczej nie oznacza jeszcze automatycznie obowiązku rejestracji w BDO.
Biuro, salon kosmetyczny i warsztat to nie zawsze ta sama sytuacja
Charakter działalności ma ogromne znaczenie.
Firma prowadząca typową działalność administracyjno-biurową może wytwarzać odpady podobne do tych powstających w gospodarstwach domowych. Zupełnie inaczej może wyglądać sytuacja przedsiębiorcy, którego działalność powoduje powstawanie odpadów wymagających odrębnego postępowania.
BDO wskazuje między innymi na sklepy, firmy budowlane i remontowe, gabinety lekarskie i stomatologiczne, warsztaty samochodowe, zakłady produkcyjne czy przedsiębiorców zajmujących się transportem odpadów jako przykłady podmiotów, które w określonych okolicznościach mogą podlegać obowiązkowi rejestracji.
Nie oznacza to jednak, że każda firma z wymienionej branży automatycznie podlega identycznym obowiązkom. Decydujące znaczenie mają konkretne przepisy i charakter wytwarzanych odpadów.
Największym błędem jest założenie, że „firma ma to załatwione”
Przedsiębiorca powinien przede wszystkim wiedzieć, jakie odpady faktycznie powstają w jego działalności i w jaki sposób są zagospodarowywane.
Szczególną uwagę powinny zwrócić firmy, które zmieniły lokal, rozszerzyły działalność, zwiększyły zatrudnienie albo zaczęły wykonywać usługi powodujące powstawanie innych rodzajów odpadów.
W takich sytuacjach warto ponownie zweryfikować umowy, deklaracje oraz ewentualne obowiązki związane z BDO.
Nie należy również automatycznie utożsamiać gminnej opłaty za odpady komunalne z wszystkimi obowiązkami wynikającymi z ustawy o odpadach. To dwa powiązane, ale odrębne obszary regulacji.
Co przedsiębiorca powinien sprawdzić?
Przede wszystkim należy ustalić, czy nieruchomość, na której prowadzona jest działalność, została objęta przez gminę systemem odbioru odpadów komunalnych dla nieruchomości niezamieszkałych.
Następnie warto sprawdzić, czy została prawidłowo złożona deklaracja oraz czy dane wykorzystane do jej sporządzenia są aktualne.
Kolejnym krokiem powinno być ustalenie, jakie odpady rzeczywiście powstają w firmie. Dopiero na tej podstawie można ocenić, czy przedsiębiorca podlega określonym obowiązkom w BDO.
W przypadku działalności, w której powstają odpady inne niż typowe odpady komunalne, warto szczególnie dokładnie przeanalizować obowiązki wynikające z ustawy o odpadach.
Kontrola dokumentów może być dla firmy ważniejsza niż sama wysokość opłaty
Dla przedsiębiorcy problemem nie musi być wyłącznie sama kwota należnej opłaty. Znacznie ważniejsze może okazać się ustalenie, czy firma prawidłowo realizuje wszystkie obowiązki związane z gospodarką odpadami.
Warto więc przechowywać umowy, deklaracje, potwierdzenia odbioru oraz dokumentację dotyczącą odpadów zgodnie z wymaganiami właściwych przepisów.
W przypadku BDO zakres obowiązków również zależy od rodzaju działalności. Oficjalny portal BDO podkreśla, że sam wpis do rejestru nie oznacza automatycznie identycznych obowiązków dla każdego przedsiębiorcy. Obowiązki ewidencyjne i sprawozdawcze wynikają z konkretnych przepisów i rodzaju prowadzonej działalności.
Przedsiębiorcy powinni sprawdzić lokalne przepisy
Nie ma jednej odpowiedzi, która będzie prawidłowa dla wszystkich firm w Polsce. System gospodarowania odpadami komunalnymi na nieruchomościach niezamieszkałych może być kształtowany przez poszczególne samorządy w ramach ustawowych kompetencji.
Dlatego przedsiębiorca powinien sprawdzić uchwały obowiązujące w jego gminie, a następnie zestawić je z faktycznym sposobem prowadzenia działalności.
Dla części firm może to być zwykła formalność. Dla innych – szczególnie tych, które dotychczas nie przywiązywały większej uwagi do dokumentacji odpadowej – może to być moment, w którym trzeba uporządkować kilka różnych obowiązków.
Jedno jest pewne: kwestii odpadów w firmie nie warto zostawiać na później. Prawidłowa deklaracja, właściwa umowa i sprawdzenie obowiązków BDO mogą uchronić przedsiębiorcę przed problemami wynikającymi z nieaktualnych lub nieprawidłowych danych.
