Polski koncern energetyczny ORLEN podjął decyzję, która może mieć istotne znaczenie dla rynku gazu w Europie. 10 listopada 2026 r. spółka poinformowała o wypowiedzeniu jednej z dwóch długoterminowych umów na dostawy skroplonego gazu ziemnego LNG zawartych z katarskim QatarEnergy. Powodem jest przedłużający się brak realizacji dostaw, związany z wystąpieniem tzw. siły wyższej.
Wartość wypowiadanego kontraktu szacowano na około 570 mln euro, czyli blisko 2,5 mld zł rocznie. Decyzja nie oznacza jednak całkowitego zerwania współpracy z Katarem. ORLEN utrzymuje drugą umowę, która nadal przewiduje dostawy LNG do Polski.
orlen.pl+1
Kontrakt obowiązywał od lat. Dlaczego ORLEN zdecydował się na jego rozwiązanie?
Wypowiedziana umowa została zawarta 29 czerwca 2009 r. przez Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo, które obecnie należy do Grupy ORLEN. Dostawy w jej ramach rozpoczęły się w 2016 r., a pierwotny okres obowiązywania kontraktu miał zakończyć się dopiero w 2034 r.
Porozumienie obejmowało dostawy 1 mln ton skroplonego gazu ziemnego rocznie, co odpowiada około 15,3 TWh energii. Cena gazu była powiązana z notowaniami ropy naftowej.
Bezpośrednią przyczyną wypowiedzenia umowy była utrzymująca się siła wyższa, która uniemożliwiała realizację dostaw przez katarskiego dostawcę. ORLEN skorzystał z przysługującego mu prawa do rozwiązania kontraktu. Jednocześnie poinformował, że umowa pozostanie w mocy jeszcze przez 60 dni od złożenia wypowiedzenia.
orlen.pl+1
Konflikt na Bliskim Wschodzie uderzył w rynek LNG
Decyzja ORLENU wpisuje się w szerszy kryzys na światowym rynku gazu. Problemy z dostawami katarskiego LNG są związane z konfliktem zbrojnym na Bliskim Wschodzie i zakłóceniami w eksporcie surowca.
Jak informował Reuters, ataki na katarską infrastrukturę gazową oraz problemy z transportem przez cieśninę Ormuz doprowadziły do poważnych zakłóceń w eksporcie LNG. W marcu QatarEnergy ogłosił wystąpienie siły wyższej, a ograniczenia w dostawach zmusiły odbiorców do poszukiwania alternatywnych źródeł surowca.
Znaczenie ma również fakt, że Katar należy do najważniejszych światowych eksporterów skroplonego gazu ziemnego. Zakłócenia w jego dostawach oddziałują więc nie tylko na pojedyncze przedsiębiorstwa, ale również na globalny rynek energetyczny.
Reuters+1
Czy Polsce grozi brak gazu?
To jedno z najważniejszych pytań po ogłoszeniu decyzji. W oficjalnym komunikacie ORLEN zapewnił, że wypowiedzenie umowy nie wpływa na bezpieczeństwo dostaw gazu. Koncern wskazał na własne wydobycie oraz pozostałe długoterminowe kontrakty, które mają zapewniać pokrycie zapotrzebowania Grupy.
Istotne jest również to, że spółka nie rezygnuje z całej współpracy z QatarEnergy. Druga umowa nadal obowiązuje i obejmuje dostawy do 1 mln ton LNG rocznie do 2034 r. Jej formuła cenowa jest powiązana z notowaniami cen gazu, a nie ropy naftowej.
Należy przy tym odróżnić deklarację dotyczącą bezpieczeństwa dostaw dla Grupy ORLEN od sytuacji całego europejskiego rynku gazu. Utrzymujące się zakłócenia w światowym handlu LNG mogą nadal wpływać na ceny i warunki zakupu surowca.
orlen.pl+1
Co ta decyzja oznacza dla polskiej gospodarki?
Wypowiedzenie kontraktu o wartości około 2,5 mld zł rocznie nie oznacza automatycznie oszczędności tej kwoty. Jest to szacunkowa wartość umowy na 2026 r., a nie potwierdzona strata ani zysk ORLENU.
Decyzja może jednak mieć kilka istotnych konsekwencji gospodarczych:
-
Większa elastyczność zakupowa – koncern może poszukiwać dostawców zdolnych do terminowej realizacji kontraktów.
-
Zmiana struktury dostaw – większe znaczenie mogą mieć alternatywne kierunki importu, w tym Stany Zjednoczone i Norwegia.
-
Znaczenie warunków cenowych – różne formuły rozliczania kontraktów mogą wpływać na koszty zakupu gazu.
-
Ryzyko związane z geopolityką – sytuacja na Bliskim Wschodzie pokazuje, jak konflikty regionalne mogą oddziaływać na europejski rynek energii.
Reuters zwraca uwagę, że ORLEN korzysta również z dostaw LNG ze Stanów Zjednoczonych. Koncern musi więc uwzględniać nie tylko dostępność surowca, lecz także ceny, koszty transportu i długoterminową stabilność współpracy z dostawcami.
