Polski handel coraz mocniej wykorzystuje rozwiązania automatyzujące pracę. Kasy samoobsługowe, systemy cyfrowe, automatyzacja procesów oraz sztuczna inteligencja stopniowo zmieniają sposób funkcjonowania sklepów i magazynów. Dla przedsiębiorców oznacza to przede wszystkim szansę na zwiększenie efektywności, ale również konieczność inwestowania w nowe technologie i kompetencje pracowników.
Automatyzacja to już nie tylko kasy samoobsługowe
Jeszcze kilka lat temu automatyzacja w handlu kojarzyła się przede wszystkim z kasami samoobsługowymi. Dziś zakres wykorzystywanych technologii jest znacznie szerszy.
Firmy mogą automatyzować m.in. procesy magazynowe, analizę danych, prognozowanie zapotrzebowania, obsługę klienta czy część procesów administracyjnych.
Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości wskazuje automatyzację i robotyzację jako jeden z kierunków transformacji przedsiębiorstw w stronę Przemysłu 4.0. Programy wsparcia PARP obejmują m.in. automatyzację i robotyzację procesów w sektorze MŚP.
AI może pomagać sklepom przewidywać popyt
Jednym z najbardziej interesujących zastosowań sztucznej inteligencji w handlu jest analiza danych.
Algorytmy mogą pomagać przedsiębiorstwom analizować informacje dotyczące sprzedaży i przewidywać zapotrzebowanie na określone produkty. Dzięki temu firma może lepiej planować zapasy i ograniczać ryzyko zarówno braków towarów, jak i nadmiernego zatowarowania.
To właśnie optymalizacja procesów i wykorzystanie danych jest jednym z najważniejszych kierunków zastosowania AI w biznesie.
Magazyny są naturalnym miejscem dla robotów
Duży potencjał automatyzacji znajduje się również poza sklepem – w magazynach.
Roboty i zautomatyzowane systemy mogą wykonywać powtarzalne czynności związane z przemieszczaniem, sortowaniem czy kompletowaniem towarów.
Dla przedsiębiorstwa oznacza to możliwość przyspieszenia części procesów i zwiększenia ich powtarzalności.
Nie oznacza to jednak, że człowiek znika z magazynu. W wielu przypadkach pracownik nadal odpowiada za nadzorowanie procesów, obsługę wyjątkowych sytuacji oraz zadania wymagające podejmowania decyzji.
Człowiek nadal jest potrzebny
To jeden z najważniejszych elementów całej transformacji.
Automatyzacja nie musi oznaczać prostego schematu: robot zamiast pracownika.
Częściej zmienia się zakres obowiązków. Powtarzalne zadania mogą przejmować maszyny lub oprogramowanie, natomiast pracownicy wykonują zadania wymagające kontaktu z klientem, kontroli procesów, wiedzy specjalistycznej czy podejmowania decyzji.
W efekcie rośnie znaczenie kompetencji cyfrowych i umiejętności korzystania z nowych technologii.
Małe firmy również mogą korzystać z automatyzacji
Automatyzacja nie jest przeznaczona wyłącznie dla największych sieci handlowych.
PARP prowadziło programy skierowane do sektora MŚP, których celem było wsparcie przedsiębiorstw w transformacji w kierunku Przemysłu 4.0 poprzez automatyzację i robotyzację procesów.
W przypadku mniejszych przedsiębiorstw automatyzacja może mieć jednak inną skalę.
Nie musi oznaczać zakupu drogich robotów. Czasami większą różnicę może przynieść automatyzacja pojedynczego procesu – np. obiegu dokumentów, analizy danych czy obsługi zamówień.
Technologia ma przede wszystkim zwiększać efektywność
Dla przedsiębiorcy najważniejsze pytanie nie brzmi: „Czy możemy zastosować AI lub robota?”
Powinno raczej brzmieć: „Czy dzięki tej technologii wykonamy konkretną pracę szybciej, taniej albo lepiej?”
To właśnie ekonomiczna opłacalność będzie decydowała o tempie automatyzacji.
Jeżeli wdrożenie technologii jest droższe niż korzyści, przedsiębiorstwo nie ma ekonomicznego powodu, aby ją stosować. Jeżeli natomiast automatyzacja pozwala ograniczyć czas wykonywania powtarzalnych czynności lub poprawić organizację pracy, może stać się realną przewagą konkurencyjną.
Automatyzacja wymaga inwestycji
Nowe technologie nie pojawiają się w firmach za darmo.
Przedsiębiorstwo musi często zainwestować nie tylko w urządzenia czy oprogramowanie, ale również w integrację systemów, bezpieczeństwo danych oraz szkolenia pracowników.
Dlatego automatyzacja powinna być traktowana jako proces biznesowy, a nie jednorazowy zakup technologii.
Polska jest dopiero na drodze transformacji
Nie można jeszcze powiedzieć, że polski handel został zdominowany przez roboty czy sztuczną inteligencję.
Można natomiast wskazać wyraźny kierunek zmian: przedsiębiorstwa mają coraz więcej możliwości automatyzowania procesów, a instytucje publiczne wspierają transformację firm w stronę Przemysłu 4.0.
Tempo wdrażania będzie zależało od wielkości przedsiębiorstwa, branży, kosztów technologii oraz dostępności odpowiednich kompetencji.
Sklep przyszłości nie musi być bez pracowników
Najbardziej prawdopodobny scenariusz nie zakłada całkowitego wyeliminowania ludzi ze sklepów.
Bardziej realny jest model hybrydowy, w którym część czynności wykonują automaty, systemy informatyczne i algorytmy, a pracownicy koncentrują się na zadaniach, w których człowiek nadal ma przewagę.
Klient może więc korzystać z kasy samoobsługowej, podczas gdy pracownik zajmuje się obsługą bardziej skomplikowanych spraw. W magazynie robot może przewozić towary, ale człowiek nadal nadzoruje cały proces.
Automatyzacja będzie coraz ważniejsza dla konkurencyjności
Polski handel nie stoi przed wyborem „człowiek albo robot”. Coraz częściej chodzi o odpowiednie połączenie pracy ludzi z możliwościami technologii.
AI może analizować dane, system może automatyzować proces, a robot może wykonać powtarzalną czynność. Człowiek nadal pozostaje jednak potrzebny do podejmowania decyzji, rozwiązywania problemów i kontaktu z klientem.
Dla przedsiębiorców najważniejsze będzie więc nie samo wdrażanie modnych technologii, ale umiejętne wykorzystanie ich tam, gdzie rzeczywiście przynoszą firmie wymierną wartość.
