Prezydenckie weto z sierpnia 2025 r. rozpoczęło zmianę zasad pomocy dla obywateli Ukrainy przebywających w Polsce. W kolejnych miesiącach parlament przyjął nowe rozwiązania, a prezydent podpisał ustawę ograniczającą dostęp cudzoziemców do części świadczeń. Od 2026 r. obowiązują już nowe zasady. Jednym z najważniejszych warunków otrzymywania 800 plus przez obywateli Ukrainy jest aktywność zawodowa.
Od weta do nowych przepisów
25 sierpnia 2025 r. prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawę z 5 sierpnia 2025 r. dotyczącą pomocy obywatelom Ukrainy. W uzasadnieniu wskazywał m.in., że po ponad trzech latach od rozpoczęcia pełnoskalowej wojny przepisy dotyczące pomocy powinny zostać zmienione.
Jednym z głównych punktów sporu było świadczenie 800 plus. Prezydent argumentował, że powinno ono być powiązane z aktywnością zawodową obywateli Ukrainy korzystających ze świadczenia. Jednocześnie przedstawił własny projekt zmian.
Weto nie zakończyło jednak prac nad przepisami. Rząd i parlament przygotowały kolejną ustawę, która miała odpowiedzieć na zastrzeżenia prezydenta.
Nowa ustawa została podpisana
12 września 2025 r. Sejm przyjął ustawę dotyczącą m.in. weryfikacji prawa cudzoziemców do świadczeń rodzinnych oraz zasad pomocy obywatelom Ukrainy. Prezydent podpisał ją 26 września 2025 r.
Nowe przepisy wprowadziły dodatkowe warunki dotyczące świadczeń. W przypadku 800 plus jednym z najważniejszych stała się aktywność zawodowa rodzica.
To rozwiązanie jest obecnie podstawą weryfikacji prawa do świadczenia dla obywateli Ukrainy.
800 plus nie jest już wypłacane na wcześniejszych zasadach
Ministerstwo Rodziny wskazuje, że od 1 lutego 2026 r. obywatele Ukrainy ze statusem UKR, którzy przybyli do Polski w związku z wojną, muszą spełniać dodatkowe warunki, aby otrzymywać 800 plus.
Jednym z nich jest aktywność zawodowa rodzica.
ZUS sprawdza ją automatycznie. Za aktywność zawodową mogą być uznane m.in. zatrudnienie na podstawie umowy o pracę lub umowy zlecenia, prowadzenie działalności gospodarczej czy pobieranie zasiłku dla bezrobotnych.
Nie oznacza to jednak, że każda osoba, która chwilowo nie pracuje, automatycznie traci prawo do świadczenia. Przepisy przewidują określone wyjątki i szczególne sytuacje.
Jest również drugi warunek – dziecko musi chodzić do szkoły
Zmiany dotyczą nie tylko rodzica.
Prawo do 800 plus jest również powiązane z realizowaniem przez dziecko obowiązku przygotowania przedszkolnego, szkolnego lub nauki w polskim systemie oświaty, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach.
W praktyce oznacza to, że przy weryfikowaniu prawa do świadczenia znaczenie mają zarówno sytuacja rodzica, jak i sytuacja dziecka.
ZUS sprawdza sytuację na bieżąco
Nowe rozwiązania zwiększyły rolę ZUS w kontrolowaniu prawa cudzoziemców do świadczeń.
Zakład może sprawdzać m.in., czy osoba pobierająca świadczenie mieszka w Polsce, czy jest aktywna zawodowo oraz czy dziecko realizuje obowiązek nauki.
ZUS wskazuje, że weryfikacja może odbywać się cyklicznie, a w przypadku pojawienia się wątpliwości wypłata świadczenia może zostać wstrzymana.
To oznacza odejście od modelu, w którym raz przyznane świadczenie było w znacznie mniejszym stopniu uzależnione od bieżącej sytuacji beneficjenta.
Nie tylko 800 plus
Zmiany dotyczą również innych świadczeń.
W przypadku programu Dobry Start, czyli świadczenia w wysokości 300 zł na wyprawkę szkolną, od 1 lipca 2026 r. również obowiązuje wymóg aktywności zawodowej dla objętych nim cudzoziemców. Dodatkowo dziecko musi spełniać warunki dotyczące nauki w polskim systemie oświaty.
Obywatele Ukrainy mogą także korzystać z innych świadczeń, jeżeli spełniają warunki określone w przepisach.
Przykładem jest program Aktywnie w żłobku, w ramach którego dofinansowanie może wynosić do 1500 zł miesięcznie, a w przypadku dziecka z niepełnosprawnością do 1900 zł, przy spełnieniu ustawowych warunków.
Co z osobami, które nie pracują?
Przepisy przewidują wyjątki od wymogu aktywności zawodowej.
Ministerstwo wskazuje m.in. na rodziców dzieci z niepełnosprawnościami oraz osoby pobierające świadczenie na dziecko będące obywatelem Polski. Szczegółowe warunki zależą jednak od konkretnego przypadku.
Istnieją również szczególne zasady dotyczące osób zarejestrowanych jako bezrobotne.
Dlatego samo stwierdzenie „nie pracuje = nie dostanie 800 plus” byłoby zbyt dużym uproszczeniem.
Co zmieniło się dla państwa i przedsiębiorców?
Zmiana zasad świadczeń ma znaczenie nie tylko dla samych beneficjentów.
System jest powiązany z większą automatyzacją wymiany informacji między instytucjami. ZUS może weryfikować spełnienie warunków dotyczących pobytu, aktywności zawodowej i sytuacji dziecka.
Dla pracodawców zatrudniających obywateli Ukrainy oznacza to również większe znaczenie prawidłowego zgłaszania zatrudnienia i składek.
Jednocześnie nowe przepisy nie oznaczają odebrania wszystkich form wsparcia obywatelom Ukrainy. System został przebudowany i część świadczeń nadal jest dostępna po spełnieniu określonych kryteriów.
Weto było początkiem, nie końcem zmian
Historia ostatnich miesięcy pokazuje, że prezydenckie weto z sierpnia 2025 r. nie zakończyło dyskusji o systemie świadczeń dla obywateli Ukrainy.
Najpierw prezydent zawetował ustawę, następnie rząd i parlament przygotowały nowe rozwiązania, a we wrześniu 2025 r. prezydent podpisał kolejną ustawę. Od 2026 r. nowe warunki są już stosowane w praktyce.
Dziś kluczowe znaczenie ma więc nie samo ubiegłoroczne weto, lecz przepisy, które weszły później w życie.
Co warto zapamiętać?
800 plus dla obywateli Ukrainy nadal funkcjonuje, ale na nowych zasadach.
Najważniejsze warunki obejmują m.in.:
- legalny pobyt w Polsce,
- zamieszkanie z dzieckiem w Polsce,
- spełnienie wymogu aktywności zawodowej – w przypadkach, w których jest on wymagany,
- realizowanie przez dziecko odpowiedniego obowiązku edukacyjnego w polskim systemie,
- spełnienie pozostałych warunków wynikających z ustawy.
ZUS prowadzi weryfikację warunków, a przepisy przewidują również wyjątki od niektórych wymogów.
Spór o świadczenia dla obywateli Ukrainy przeszedł więc drogę od prezydenckiego weta do trwałej zmiany zasad. Dla beneficjentów najważniejsze jest dziś nie to, że ustawa została kiedyś zawetowana, lecz to, jakie warunki obowiązują obecnie
Fot. Mikołaj Bujak/KPRP
Źródło: Kancelaria Prezydenta RP, prezydent.pl, dostęp: 2 października 2026 r.
