sobota, Październik 19, 2019
Facebook
Home Tagi Wpis otagowany "ustawa o gospodarce nieruchomościami"

ustawa o gospodarce nieruchomościami

Nowe przepisy ułatwią życie inwestorom i mogą skrócić proces oczekiwania na realizację inwestycji. Kluczowymi aspektami nowelizacji jest ograniczenie mocy właściciela do swobodnego ustalania stawek, za wyrażenie zgody na przekształcenie celu nieruchomości oraz zmian sposobu korzystania z gruntu.

We wtorek 02.07.2019 r. Prezydent RP podpisał nowelizację ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nowe regulacje wzmocnią pozycję prawną użytkowników wieczystych, wobec właścicieli gruntów. Ograniczą ryzyko braku możliwości wykorzystania nieruchomości według planu inwestora.

Zmieniony art. 73 ustawy o gospodarce nieruchomościami wprowadza jednorodny schemat działania dotyczący zmiany celu użytkowania wieczystego. Do tej pory samorządy i Skarb Państwa miały wolną „rękę” w ustalaniu sposobu postępowania administracyjnego oraz określania stawek w tym zakresie. Często opłaty te wynosiły nawet do kilkudziesięciu procent wartości nieruchomości. Przy dużych inwestycjach o wartości np. 20 milionów złotych, opłata za zmianę mogła wynieść łącznie nawet gigantyczną kwotę rzędu 5 milionów złotych. Według Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju, stan ten nie miał oparcia w przepisach, co znajduje poparcie w stanowisku sądów administracyjnych (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2016 r., I OSK 1622/16).

Wniosek o zmianę przeznaczenia gruntu, będzie można złożyć, jeśli trwałej zmianie ulegnie sposób korzystania z nieruchomości, czego efektem stanie się konieczność dostosowania celu użytkowania wieczystego. Możliwość zmiany nastąpi również w sytuacji, gdy zaproponowana modyfikacja będzie zgodna z m.in. przeznaczeniem nieruchomości ustalonym w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania wieczystego, decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu lub decyzją o pozwoleniu na użytkowanie. Pozwoli to na większą elastyczność w zagospodarowaniu gruntu użytkownikom wieczystym.

Jedyną przewidzianą w nowych przepisach należność, którą pokryje użytkownik gruntu, jest jednorazowa wpłata, której wysokość może sięgać maksymalnie dwukrotności dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Kwoty te oscylują w granicach od paruset do kilkudziesięciu tysięcy złotych w zależności od przeznaczenia gruntu i związanej stawki procentowej – od 0,3 % do 3%.

Zgodnie z nową procedurą użytkownik wieczysty, organ reprezentujący Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego może przedstawić propozycję zmiany celu użytkowania wieczystego oraz wyznaczyć drugiej stronie termin minimum 2 miesięcy na zajęcie pisemnego stanowiska. W razie braku zgody którejś ze stron lub nieprzedstawienia stanowiska, możliwe będzie wniesienie powództwa do sądu o ustalenie zmiany celu użytkowania wieczystego.

Powyższe zmiany będą miały zastosowanie również w przypadku, gdy cel użytkowania wieczystego nie został ustalony. Będzie to dodatkowym ustabilizowaniem sytuacji użytkowników wieczystych, którzy nabyli swój tytuł do nieruchomości np. na podstawie decyzji stwierdzającej nabycie użytkowania wieczystego lub umowy, które nie określały celu użytkowania wieczystego. Sytuacja ta niejednokrotnie skutkowała sporami pomiędzy właścicielami, a użytkownikami wieczystymi.

Kamil Wróblewski, Prawnik, Praktyka Nieruchomości w Kochański i Partnerzy

Z dniem 1 stycznia 2019 roku dotychczasowi użytkownicy wieczyści gruntów wykorzystywanych na cele mieszkaniowe stali się ich właścicielami z mocy prawa. Jest to z pewnością korzystna zmiana, gdyż porządkuje sytuację prawną gruntów, zwłaszcza w największych miastach, jednak wprowadziła też chaos na rynku nieruchomości związany z koniecznością wydania zaświadczeń potwierdzających własność i określających wysokość opłaty przekształceniowej, co z punktu widzenia jednostek administracji jest niezwykle pracochłonne.

W pierwszej kolejności należy przeprowadzić analizę nieruchomości pod kątem spełniania przesłanek ustawowych przekształcenia, a następnie wysłać odpowiednie zawiadomienie nie tylko do dotychczasowych użytkowników wieczystych, ale też do odpowiednich wydziałów sądów, które dokonają zmian w księgach wieczystych, a także do wydziałów geodezji w celu dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków. Pierwsze zaświadczenia zostały już wydane, tymczasem rząd, w odpowiedzi na liczne skargi obywateli, pracuje nad kolejnymi zmianami zasad przekształcania prawa użytkowania wieczystego we własność. Na posiedzeniu w dniu 1 lutego br. Senat przyjął bez poprawek ustawę o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów. Obecnie ustawa czeka na podpis prezydenta.

Kolejne zmiany w ustawie o gospodarce nieruchomościami oraz ustawie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów.

Zobacz też:

Luksusowe nieruchomości inwestycją przyszłości

Ukrócenie zakusów gmin

Zapowiedź likwidacji prawa użytkowania wieczystego wywołała masową aktualizację opłat z tego tytułu. Dobrym przykładem jest tu Warszawa, gdzie w 2018 roku zaktualizowano opłaty za użytkowanie wieczyste prawie tysiąca nieruchomości (1,7% wszystkich gruntów) w trzynastu dzielnicach, a średni wzrost wartości gruntów wyniósł od 13% w Wilanowie do aż 950% na terenie Woli. Z pewnością duże znaczenia miał tu odległy termin poprzedniej aktualizacji i lokalizacja nieruchomości, mimo to razi skala skokowego wzrostu opłaty. Tym bardziej, że w przypadku miejsc postojowych i garaży dokonywano również zmiany wysokości stawki procentowej opłaty z 1% do 3% wartości gruntu.

WYKRES 1. ŚREDNI WZROST WARTOŚCI GRUNTÓW WYNIKAJĄCY Z AKTUALIZACJI OPŁATY Z TYTUŁU UŻYTKOWANIA WIECZYSTEGO GRUNTÓW W 2018 ROKU Źródło: opracowanie własne na podstawie odpowiedzi wiceprezydenta Warszawy Roberta Soszyńskiego z dnia 11 stycznia 2019 roku na interpelację z 20 grudnia 2018 roku, skierowaną do prezydenta Rafała Trzaskowskiego

 

W odpowiedzi na liczne podwyżki opłat, pod koniec 2018 roku do ustawy wprowadzono art. 4. Mówi on, że w przypadku postępowań w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wszczętych po 5 października 2018 roku, dochodzi do zmiany (a w praktyce podwyższenia) opłaty tylko wtedy, gdy wypowiedzenia dotychczasowej opłaty zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym do końca 2018 roku. Oznacza to, że jeżeli chociaż jeden współużytkownik wieczysty nie odebrał w terminie wypowiedzenia, wysokość opłaty pozostaje na dotychczasowym poziomie, a postępowanie w tej sprawie zostaje umorzone. Dzięki temu wyeliminowano sytuacje, w której mieszkańcy jednego budynku wielorodzinnego ponosiliby opłaty przekształceniowe w różnych wysokościach, jedni zgodnie z opłatą z tytułu użytkowania wieczystego przed aktualizacją, a inni – po.

Wyższe bonifikaty na nieruchomości mieszkaniowe

Nowi właściciele gruntów mają obowiązek uiszczenia tzw. opłaty przekształceniowej w wysokości dwudziestokrotności dotychczasowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Mogą to zrobić w formie opłat rocznych wnoszonych przez okres 20 lat lub zdecydować się na płatność jednorazową, zyskując tym samym możliwość skorzystania z bonifikaty. Zgodnie z ustawą, spłacając całe zobowiązanie jednorazowo w pierwszym roku po uwłaszczeniu, w przypadku gruntów Skarbu Państwa można liczyć na bonifikatę w wysokości 60%, natomiast samorządy ustalają wysokość ulgi samodzielnie. W niektórych miastach bonifikaty na gruntach samorządowych znacznie przekraczają ustawową ulgę, w Toruniu i Wrocławiu jest to 90%, w Gdańsku, Zielonej Górze i Opolu (zgodnie z projektem uchwały) – 95%, a w Warszawie – aż 98%. Dlatego nowelizacja ustawy zakłada, że w przypadku, gdy władze gminy podejmą decyzję o bonifikacie wyższej niż ustawowe 60%, wojewoda niezwłocznie podwyższy stawkę procentową ulgi również dla gruntów Skarbu Państwa do poziomu zaproponowanego przez lokalny samorząd. Dzięki temu nie dojdzie do sytuacji, gdy dwaj sąsiedzi (nawet w obrębie jednego budynku wielorodzinnego) są uprawieni do ulgi w różnej wysokości – w Warszawie jeden sąsiad zapłaciłby 40% opłaty przekształceniowej, a drugi tylko 2%.

MAPA 1. MAKSYMALNE BONIFIKATY OD OPŁATY PRZEKSZTAŁCENIOWEJ * projekt uchwały Źródło: opracowanie własne na podstawie uchwał poszczególnych Rad Gmin

Zniżki na miejsca postojowe i garaże

Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju, na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów nie ma żadnych przeszkód, aby samorządy oraz organy reprezentujące Skarb Państwa obejmowały bonifikatą również opłaty przekształceniowe wnoszone od miejsc postojowych w garażach wielostanowiskowych wyodrębnionych jako lokale niemieszkalne oraz garaży. Mimo to, Zarząd Mienia Skarbu Państwa stoi na stanowisku, że w takim przypadku ulga nie przysługuje. Nowelizacja ustawy doprecyzowuje zasady w tym zakresie, wskazując jednoznacznie, że na gruntach Skarbu Państwa bonifikaty obejmują też opłaty wnoszone za stanowiska postojowe i garaże, natomiast samorządy będą miały możliwość udzielenia takiej ulgi i samodzielnie podejmą decyzję w tej sprawie.

Nowelizacja wprowadza również zmianę stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego  nieruchomości gruntowych, na których położone są garaże lub stanowiska postojowe niewykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. Dotychczas w takich przypadkach naliczano opłatę w wysokości 3% wartości gruntu, uznając garaże za lokale użytkowe, nawet jeśli nie są wykorzystywane w celach zarobkowych. Po nowelizacji stawka zostanie zmniejszona z 3% na 1% wartości gruntu, dzięki czemu opłata przekształceniowa również będzie znacznie niższa.

Największą różnicę zauważą mieszkańcy Warszawy, gdzie Rada Miasta ustaliła bonifikatę w wysokości aż 98%. Zakładając, że dotychczasowa roczna opłata z tytułu użytkowania wieczystego obliczona przy zastosowaniu 3% stawki wynosiła 1 000 zł, opłata przekształceniowa na dotychczasowych zasadach bez bonifikaty wyniosłaby aż 20 000 zł, czyli tyle, ile wielu Warszawiaków wydało na zakup miejsca postojowego. Po uwzględnieniu 1% stawki i 98% bonifikaty nowa opłata przekształceniowa wyniesie tylko 133 zł.

WYKRES 1. PORÓWNANIE WYSOKOŚCI OPŁATY PRZEKSZTAŁCENIOWEJ ZA STANOWISKA POSTOJOWE I GARAŻE W WARSZAWIE PRZED I PO NOWELIZACJI USTAWY

opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego opłata przekształceniowa
przed nowelizacją stawka 3% 1 000,00 zł 100% 20 000,00 zł
po nowelizacji stawka 1% 333,33 zł 2% 133,33 zł

Źródło: opracowanie własne

Zmiany są ewidentnie korzystne dla dotychczasowych użytkowników wieczystych i – jak podkreślił minister inwestycji i rozwoju na posiedzeniu komisji – społecznie uzasadnione. Istnieje jednak obawa o naruszenie podstawowej zasady konstytucyjnej, że prawo nie działa wstecz, bowiem zgodnie z nowymi przepisami część aktualizacji opłat z tytułu użytkowania wieczystego przeprowadzonych w 2018 roku jest nieważna, w związku z czym samorządy będą musiały zweryfikować założenia odnośnie prognozowanych wpływów z tytułu przekształcenia.

Źródło: Centrum AMRON, autor: Agnieszka Pilcicka –  aalityk, specjalista ds. obsługi rynku nieruchomości

Eksperci

Paradoksalna sytuacja na rynku obligacji

W ostatnich dniach doszło do dość kuriozalnej sytuacji, polegającej na tym, że rentowność dziesięcio...

W cieniu ustawy „frankowej”, w Sądzie Najwyższym kształtuje się orzecznictwo w sprawach kred

Ostatnie informacje i wydarzenia w świecie kredytów „frankowych”, zostały zdominowane przez kwestię ...

Biegowy biznes z Polski podbije świat. I można do tego podboju dołączyć

Runmageddon – stworzony w Polsce cykl biegów przeszkodowych – to najbardziej nuklearna historia na p...

Straty są nieodłączną częścią inwestycji

Zakończony niedawno maj był najgorszym miesiącem w tym roku dla rynku akcji. Większość parkietów odn...

Uchwała NSA pozwala wygrać z fiskusem

Każde zobowiązanie podatkowe ulega przedawnieniu. Oznacza to, że po upływie terminu przedawnienia or...

AKTUALNOŚCI

Wybory parlamentarne w Polsce. Czy rynek finansowy zareagował na wyniki?

Jak podaje Business Insider, wynki finansowe nie lubią zaskoczeń, a w wynikach wyborów parlamentarny...

Innowacyjnie, energooszczędnie – i z bezbłędnym finansowaniem!

Innowacyjnie, energooszczędnie i z myślą o przyszłości – takie rozwiązania dla ludności tworzy i fin...

Planowane zmiany w składkach ZUS dla przedsiębiorców

Stanowisko Związku Przedsiębiorców i Pracodawcówws. zapowiedzi wprowadzenia proporcjonalnościw skład...

Ważne dla Polski nowe stanowisko Komisji Europejskiej

Odpowiedź Komisji Europejskiej na ostatnie głosowanie Parlamentu Europejskiego w sprawie pakietu mob...

Dlaczego państwo pozwala na nieozusowane umowy zlecenia?

Dlaczego rząd do tej pory nie zmienił szkodliwego art. 9 ustawy o SUS? Federacja Przedsiębiorców Pol...