Polacy wysoko oceniają własne kompetencje przedsiębiorcze, a większość uważa, że założenie firmy jest łatwe. Mimo to zaledwie 3 proc. dorosłych deklaruje zamiar rozpoczęcia działalności w ciągu najbliższych trzech lat. Najnowszy raport GEM Polska 2026 pokazuje paradoks polskiej przedsiębiorczości: mamy dużo dojrzałych firm, ale zdecydowanie za mało nowych biznesów.
Mocne firmy, słaby napływ nowych przedsiębiorców
Najnowsza edycja badania Global Entrepreneurship Monitor (GEM) pokazuje wyraźną różnicę między polskimi firmami dojrzałymi a przedsiębiorstwami znajdującymi się na początkowym etapie rozwoju.
Według raportu tylko 2,9 proc. dorosłych Polaków prowadzi młode przedsiębiorstwa, czyli firmy działające na rynku nie dłużej niż 3,5 roku. Polska zajmuje pod tym względem 46. miejsce na 48 badanych gospodarek. Średnia europejska wynosi 10,3 proc. PARP
Jednocześnie aż 12,3 proc. dorosłych Polaków prowadzi firmy dojrzałe. W tej kategorii Polska zajmuje 7. miejsce wśród analizowanych gospodarek, podczas gdy średnia europejska wynosi 7 proc. PARP
To oznacza, że polska przedsiębiorczość ma mocną bazę istniejących przedsiębiorstw, ale problemem pozostaje dopływ nowych firm.
Ponad 600 tys. osób na początku biznesowej drogi
PARP szacuje, że około 632 tys. osób w Polsce jest zaangażowanych we wczesną przedsiębiorczość – znajduje się na etapie organizowania przedsięwzięcia albo prowadzi firmę nie dłużej niż 3,5 roku.
Jednocześnie liczba osób prowadzących przedsiębiorstwa dojrzałe sięga 2,7 mln. W 2025 r. udział młodych firm zwiększył się o 0,4 pkt proc. w porównaniu z poprzednim rokiem, natomiast udział firm dojrzałych zmniejszył się o 0,5 pkt proc. PARP
Problem nie polega więc na całkowitym braku nowych przedsiębiorców. Chodzi przede wszystkim o to, że ich udział pozostaje bardzo niski w porównaniu z innymi gospodarkami.
Polacy wierzą w swoje umiejętności
Jeszcze ciekawsze są odpowiedzi dotyczące przygotowania do prowadzenia biznesu.
53 proc. dorosłych Polaków uważa, że posiada wiedzę i umiejętności potrzebne do założenia firmy.
Jeszcze więcej, bo 77 proc., uważa samo założenie przedsiębiorstwa za łatwe. Polska zajmuje pod tym względem 4. miejsce na świecie i 1. miejsce w Europie. PARP
Na pierwszy rzut oka powinno to oznaczać dużą liczbę nowych działalności gospodarczych.
Tak jednak nie jest.
Tylko 3 proc. planuje założyć firmę
Według raportu zaledwie 3 proc. dorosłych Polaków deklaruje zamiar rozpoczęcia działalności gospodarczej w ciągu najbliższych trzech lat.
To najniższy wynik wśród gospodarek objętych badaniem. Dla porównania średnia europejska wynosi 14 proc. PARP
Powstaje więc wyraźny paradoks: Polacy uważają, że mają odpowiednie kompetencje i że założenie firmy nie jest szczególnie trudne, ale niewielu zamierza rzeczywiście zrobić ten krok.
Największym hamulcem jest strach przed porażką
Jedną z odpowiedzi na pytanie, dlaczego tak się dzieje, przynosi raport GEM.
49 proc. osób, które dostrzegają możliwości biznesowe w swoim otoczeniu, nie decyduje się na rozpoczęcie działalności z powodu obawy przed porażką.
Jednocześnie tylko 47 proc. Polaków uważa prowadzenie firmy za dobry sposób na życie. PARP
W praktyce oznacza to, że barierą nie musi być brak pomysłów czy przekonania o własnych możliwościach. Problemem może być przede wszystkim ryzyko związane z rozpoczęciem działalności i obawa przed konsekwencjami niepowodzenia.
Młody biznes ostrożnie podchodzi również do AI
Raport zwraca uwagę także na wykorzystanie sztucznej inteligencji.
Tylko 11 proc. właścicieli młodych firm uważa, że AI będzie bardzo ważna dla realizacji ich modelu biznesowego i strategii w ciągu najbliższych trzech lat.
W przypadku firm dojrzałych jest to 16 proc. PARP
To interesujący wynik, ponieważ w większości badanych państw to właśnie młode firmy częściej niż dojrzałe wskazują sztuczną inteligencję jako istotny element przyszłego modelu biznesowego.
W Polsce zainteresowanie AI wśród młodych przedsiębiorców jednak rośnie. W ciągu roku odsetek takich wskazań zwiększył się o 3 pkt proc., podczas gdy w firmach dojrzałych wzrost wyniósł 1 pkt proc. PARP
Polska potrzebuje nie tylko firm, ale nowych firm
Dane z raportu pokazują, że problem polskiej przedsiębiorczości nie sprowadza się do liczby istniejących przedsiębiorstw.
Polska ma znaczącą grupę firm dojrzałych i miliony osób związanych z prowadzeniem biznesu. Znacznie słabiej wygląda natomiast proces przechodzenia od pomysłu do rozpoczęcia działalności.
To istotne z punktu widzenia całej gospodarki. Nowe firmy wprowadzają na rynek nowe produkty, technologie i modele biznesowe. To również właśnie młode przedsiębiorstwa często tworzą przestrzeń dla innowacji i nowych miejsc pracy.
Dlatego niewielka liczba nowych biznesów może w dłuższej perspektywie ograniczać dynamikę przedsiębiorczości.
Nie wystarczy przekonywać Polaków, że biznes jest możliwy
Wyniki GEM sugerują, że sama edukacja przedsiębiorcza nie rozwiąże problemu.
Jeżeli 53 proc. Polaków uważa, że posiada odpowiednie kompetencje, a 77 proc. uważa założenie firmy za łatwe, ale tylko 3 proc. planuje to zrobić, problem znajduje się gdzie indziej.
Kluczowe może być ograniczenie barier, które pojawiają się już na etapie podejmowania decyzji o rozpoczęciu działalności – przede wszystkim obaw związanych z ryzykiem i możliwością niepowodzenia.
PARP wskazuje właśnie na potrzebę tworzenia warunków, które ułatwią przejście od pomysłu do faktycznego rozpoczęcia działalności oraz pozwolą młodym firmom rozwijać się, inwestować i wdrażać nowe technologie. PARP
Polska przedsiębiorczość stoi przed ważnym wyzwaniem
Raport GEM Polska 2026 pokazuje więc dwa różne obrazy polskiego biznesu.
Z jednej strony mamy 2,7 mln osób prowadzących dojrzałe firmy i 12,3 proc. dorosłych zaangażowanych w działalność dojrzałych przedsiębiorstw. Z drugiej – tylko 2,9 proc. dorosłych prowadzących młode firmy i zaledwie 3 proc. deklarujących zamiar rozpoczęcia działalności w ciągu trzech lat. PARP
To może być jedno z najważniejszych wyzwań dla polskiej przedsiębiorczości w kolejnych latach.
Polacy nie muszą być przekonywani, że potrafią prowadzić biznes. Dane pokazują, że wielu z nich w to wierzy. Problemem jest przekonanie ich, że warto zrobić pierwszy krok – i stworzenie takich warunków, aby ryzyko tego kroku nie było postrzegane jako zbyt duże.
